Boşanma sürecinde en hassas konulardan biri müşterek çocukların velayetidir. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet düzenlemesi yapılırken esas alınan temel ölçüt “çocuğun üstün yararı” ilkesidir. Yani hâkim kararını verirken öncelikle çocuğun fiziksel, duygusal ve sosyal gelişimini en iyi şekilde sürdürebileceği ortamı dikkate alır. Kanun koyucu bu hususta yargılamayı yapan hakime takdir yetkisini açıkça vermiştir.

Türk Medeni Kanunu m.182/1’e göre ; ”Boşanmada velayet düzenlemesi yapılırken hakim, ana ve babayı dinler; çocuğun üstün yararını gözeterek karar verir.” denilmektedir.

Buradaki “çocuğun üstün yararı” kavramı, hakime somut olayın şartlarını dikkate alarak karar verme imkânı verir. Yani kanun, velayet konusunda hakime genel çerçeveyi çizer ama hangi ebeveynin velayeti üstlenmesinin çocuk için daha yararlı olduğuna dair değerlendirmeyi hakimin takdirine bırakır.

Velayet konusunda hâkimlerin göz önünde bulundurduğu başlıca kriterler şunlardır:

Çocuğun Yaşı ve Gelişim Durumu
• Küçük yaştaki çocukların bakım ve gözetim ihtiyaçları ön plandadır.
• Özellikle erken çocukluk döneminde anne bakımına duyulan ihtiyaç dikkate alınır.

Çocuğun Bedensel ve Ruhsal Sağlığı
• Çocuğun güvenliği, sağlığı ve duygusal gelişimi için hangi ebeveyn yanında kalmasının daha uygun olacağı araştırılır.

Ebeveynlerin Çocuğa Yaklaşımı
• Anne ve babanın çocukla kurduğu bağ, ilgi ve sevgi düzeyi, sorumluluk bilinci önemlidir.
• Çocuğun ihtiyaçlarını karşılamada ebeveynin kararlılığı ve özeni dikkate alınır.

Eğitim ve Sosyal Çevre
• Çocuğun okul hayatı, arkadaş çevresi ve sosyal gelişimi gözetilir.
• Eğitim hayatının mümkün olduğunca az etkilenmesi hedeflenir.

Ebeveynlerin Yaşam Şartları
• Ebeveynin barınma koşulları, ekonomik durumu ve çocuğa ayırabileceği zaman değerlendirilir.
• Ancak sadece maddi imkân tek başına belirleyici değildir; çocuğun üstün yararı her zaman ön plandadır.

Çocuğun Görüşü
• Belirli bir olgunluğa erişmiş çocukların velayet konusunda görüşleri de hâkim tarafından dikkate alınabilir (özellikle 8-10 yaş üstü çocuklarda).

 

Görüldüğü üzere, velayet düzenlemesinde kesin ve tek bir kural yoktur. Her somut olayın kendine özgü koşulları vardır ve hâkim kararını çocuğun üstün yararı ilkesini esas alarak verir.

⸻

*** Bu metin “hukuki bilgilendirme” niteliğindedir; somut uyuşmazlıklarda en doğru yol, bir hukukçudan profesyonel görüş almaktır.

Kaynakça;

Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu, Emsal yargı kararları..