Boşanma ve ayrılık davalarında yetkili mahkeme, Türk Medeni Kanunu’nun 16.maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre ”boşanma ve ayrılık davaları, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılır.” denilmektedir.

Kanunun lafzından anlaşılan, boşanma ve ayrılık davalarında  aşağıdaki mahkemeler yetkilidir;

*Davacı eşin yerleşim yerindeki Aile Mahkemeleri,

*Davalı eşin yerleşim yerindeki Aile Mahkemeleri,

*Son altı aydır birlikte oturulan yerdeki  Aile Mahkemeleri yetkili mahkemelerdir.

Uygulamada görülen bir çok vaka örneklerinde genellikle, eşlerden biri müşterek evi terk ettiğinde, evlilik birliğinin yaşandığı şehir yada ilçeden ayrılarak ya kök ailesinin yanına ya da kendisince kurmuş olduğu yeni bir düzene dönmektedir. Bu durumda kişi bazen ikametgah adresini  değiştirmeyi unutulabiliyor veya ikametgahını aldırdığı yerde yaşamayabiliyor. Öncelikle ikametgah ve yerleşim yeri kavramlarının ayrımlarına dikkat etmek gerekiyor. Kanunun istediği ve esas aldığı kavram yerleşim yeridir. İkametgah daha çok idari ve fiili işlemlerde esas alınır. (örneğin okul kaydı, seçmen kütüğü, muhtarlık işleri.. gibi. ) Yasal sorumluluk barındıran da dolayısıyla ikametgahtır. Hatta kişinin birden fazla ikametgah adresinin olması da mümkündür. Ancak yerleşim yeri, kişinin yaşam faaliyetlerini sürdürdüğü, insan ilişkilerinin devam ettiği, kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu ve yaşadığı yerdir. Kişinin yalnızca bir tane yerleşim yeri olabilir. Geçici bulunulan yer yerleşim yeri sayılamaz. Özetle,  yetkili mahkemenin belirlenmesinde, kişinin yaşamını sürdürdüğü yerleşim yeri esas alınır.

İkametgahınız, evlilik birliğinin geçtiği adreste görünse dahi, yaşadığınız yerdeki Aile Mahkemelerinde boşanma veya ayrılık davanızı açabilirsiniz. Bu durumda bir yetki itirazı ile karşılaşmanız durumunda, yerleşim yerinizin yaşadığınız yer olduğunu çeşitli delillerle ispatlamanız halinde, davayı açtığınız mahkeme yetki itirazını reddedecek ve davanız yetkili mahkemede açılmış olacaktır.

Kaynakça: 

OĞUZMAN M.Kemal- BARLAS Nami – Medeni Hukuk Kitabı , Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Emsal yargı kararları..